با سلام لطفا در صورت تمایل ثبت نام کرده و از مطالب سایت حقوقی لذت ببرید.

خیانت به معنای پیمان شكنی، نقض عهد، بی وفایی و رعایت نكردن امانتداری است. امانت در اصطلاح عبارت از مالی است كه بوسیله یكی از عقود امانی یا به حكم قانون نزد شخصی باشد.

«خیانت در امانت عبارت است از استعمال تصاحب تلف و یا مفقود نمودن توأم با سوء نیت مالی، که از طرف مالک یا متصرف قانونی به کسی سپرده شده و بنا براسترداد یا به مصرف معین رسانیدن آن بوده است.

دیگر علمای علم حقوق تقسیمات مختلفی را برای امانت داری ذکر کرده‌اند از قبیل:

الف: امانت‌های مادی-که براساس تقسیم بندی فقهاء به ((امانت‌های شرعی)) و ((امانت‌های مالکی)) و براساس تقسیم بندی حقوقدانان به ((امانت‌های قراردادی)) و (( امانت‌های قانونی)) احصاء شده است.

 مواد موجود در خصوص «خیانت در امانت» در قانون مجازات اسلامی جدید بر این شرح هستند: 


 

ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی: هر کس از سفید مهر یا سفید امضایی که به او سپرده شده است یا به هر طریق به دست آورده سوءاستفاده نماید به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد. 

ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی: هرگاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشته هایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی اجرت به کسی داده شده و بنابراین این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده آن ها را به ضرر مالکین یا متصرفین آن ها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. 

 اللّهَ یَأْمُرُکُمْ أَن تُؤدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَی أَهْلِهَا؛ همانا خداوند به شما فرمان می دهد که امانت ها را به اهل آن بدهید. (نساء آیه 58)

وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ؛ مومنان کسانی هستند که امانت دارند و بر عهد خود وفا می کنند. (زیتون آیه 8)

* از خصلت‌های بسیار زیبا و پسندیده ای امانتداری، بازگرداندن به موقع همراه با حفظ سلامت امانت است. معمولاً انسان در زندگی به انسان هایی نیازمند می شود تا مال، وسیله، راز یا مطلب مهمی را نزد آنها به امانت بسپارد. امانت و امانتداری از موضوعاتی است که در فرهنگ دینی بسیار مورد تاکید قرار گرفته است. امانتداری از لحاظ اجتماعی و جامعه نیز بسیار مهم است؛ زیرا زمینه اعتماد بین افراد جامعه را فراهم می کند و در مقابل خیانت در امانت باعث بروز تنش های اجتماعی و اخلال در نظم عمومی می گرددو به همین دلیل از بدو امر قانونگذاری در ایران، قانونگذار، بخشی از مواد قانونی را به بررسی این جرم و مجازات مقرر برای آن تخصیص داده است.

شرایط سپردن مال امانی


 

برای تحقق جرم خیانت در امانت ،مال امانی باید توسط مالک یا متصرف قانونی به امین سپرده شود.

همچنین سپردن مال باید از راه های قانونی صورت گرفته باشد پس اگر سارق مال مسروقه را نزد دیگری به امانت گذارد و امین به جای بازگردان مال آن را به ضرر سارق به صاحب اصلی کالا یا دولت بدهد یا اصلاَ از آن به نفع خود استفاده نماید ،مرتکب جرم خیانت در امانت نشده است.

سئوالی که در اینجا پیش می آید آن است که اگر دو نفر به طور شراکتی مالک مال مشاعی باشند و یکی از آنها که مال به امانت به او سپرده شده آن را به نفع خود تصاحب کند قابل تعقیب است ؟ پاسخ این است که:

1. عده ای از علمای حقوق اعتقاد دارند که در اینجا جرمی محقق نمی شود زیرا هر جزء از مال مشاع متعلق به کلیه شرکا از جمله همین شریک است.

2. عده ای هم اعتقاد دارند که این شخص مالک تمام مال نبوده و اقدامات او فقط به اندازه سهم اش صحیح است و اقدام او نسبت به سایرین ،عملی مجرمانه محسوب می شود.

سئوال:برای تعقیب مرتکب جرم خیانت در امانت باید به کدام دادسرا یا دادگاه رجوع کرد؟

جواب: فرض کنید شخص (الف) یک قطعه فرش را در تهران به شخص (ج) به امانت می سپارد تا چند روز بعد به او بر می گرداند. شخص ج نیز آن را در شیراز

می فروشد. آنچه مسلم است ج در شیراز مرتکب جرم شده زیرا مال مورد امانت در این شهر فروخته شده و جرم موقعی محقق شده که مال مورد امانت به فروش گذاشته شده است . بنابراین در این جا باید به دادگاهی در شهر شیراز مراجعه کرد زیرا جرم در شیراز واقع شده‏‏‌ است .

 چگونگی تعیین مرتکب خیانت در امانت


 در قوانین کشورمان برای مباشر عمل مجرمانه و شخصی که سبب ارتکاب جرم توسط فرد دیگری شده مجازات هایی به تناسب جرم درنظر گرفته اند، ولیکن می بایست نکاتی را در چگونگی تعیین و شخصی شدن مرتکب جرم خیانت در امانت در نظر گرفت. اولاً مرتکب جرم می تواند شخص حقیقی یا شخص حقوقی باشد. البته چنانچه مرتکب شخص حقوقی باشد، در صورت وقوع جرم خیانت در امانت مدیر موسسه یا شخص حقوقی تحت تعقیب قرار می گیرد. ثانیاً با توجه به قاعده تسبیب در صورتی که شخصی سبب ارتکاب جرم توسط فرد دیگری شود، به عنوان مسبب می توان آن را مورد پیگیری قرار داد و به عنوان مداخله غیرمستقیم در ارتکاب جرم پیگیری قانونی صورت خواهد پذیرفت. ثالثاً با فردی که در جرم مشارکت داشته و یا معاونت در جرم خیانت در امانت داشته نیز طبق قانون برخورد و مجازات درنظر گرفته می شود

مصادیق فعل مجرمانه جرم خیانت در امانت


 

 تصاحب

تصاحب در لغت به معنی صاحب شدن مال یا شئ است. در اصطلاح حقوقی نیز تصاحب عبارت است از تملک مال مورد امانت به هر نحو ممکن به قصد احراز مالکیت وتصرف آن؛ بدین ترتیب تصاحب اعمال نوعی سلطه و استیلای مالکانه بر مال مورد امانت از ناحیه امین است که بر خلاف مقتضای رابطه حقوقی امانت آور تحقق پیدا می کند 

به طور کلی برای تحقق تصاحب نکات ذیل قابل بررسی است :

1) حاشا کردن از وجود مورد امانت از ناحیه امین به منزله تصاحب است.

2) صرف خودداری امین از استرداد مال مورد امانت تصاحب نیست. بلکه همانطور که گفته شدبرای تحقق تصاحب لازم است که مرتکب، آگاهانه و به قصد مجرمانه مباردت به عدم استرداد مورد امانت نماید.

3) صرف تأخیر در استرداد مورد امانت از ناحیه امین تصاحب نیست ولی مطالبه قبلی مورد امانت از ناحیه امانت گذار ضروریاست.

 تلف

 یکی دیگر از مصادیق اعمال خائنانه مرتکب تلف کردن مورد امانت است؛ تلف در لغت به معنی هلاک شدن، نیست شدن و تباه شدن است؛ و در اصطلاح جزایی از بین بردن عمدی مال می باشد. اتلاف ممکن است به مباشرت شخص امین صورت گیرد مثل اینکه خود کتاب مورد امانت را اتش بزند ویا ممکن است امین مسبب بروز حادثه ای برای مورد امانت گردد.

 مفقود کردن

نکته قابل ذکر این است که تحقق عمل مفقود شدن مستلزم قصد و سوءنیت مرتکب در خارج کردن مال از دسترس مالک آن می باشد بدین ترتیب هرگاه  براثر اهمال و یا سهل انگاری امین مال مورد امانت مفقود شود مثلا از سوراخ جیب امین بیفتد وی تنها به موجب مواد مربوط به مسئولیت مدنی در قانون مدنی ضامن خواهد بود و از لحاظ کیفری خائن در امانت محسوب نخواهد شد.(به دلیل مشکل بودن اثبات امر جزایی نسبت به امر حقوقی در مواردی که فعل واحد هم خطای مدنی و هم تخلف جزایی باشد.)     

 

استعمال

استعمال در لغت به معنی به کار انداختن ، عمل کردن و به کار بردن است و از نظر جزایی منظور از استعمال، مصرف کردن یا مورد استفاده قراردادن مال مورد امانت می باشد بر خلاف آنچه طبق قرارداد یا عرف و عادت مرسوم است 

تذکر 1 : استعمال با بقای عین منافات ندارد.

تذکر 2 : از آنجایی که هر مالی ممکن است ذاتا برای استفاده بخصوصی استفاده شود ویا اینکه طرق استفاده از مال طبق قرارداد ویا بر حسب عرف و عادت محدود به زمان یا حد و میزان معینی واگذار شود. به نظر می رسد که اگر برای این قبیل موارد بعد از لفظ استعمال کلمه ناروا اضافه شود برای بیان مقصود رساتر باشد.

 تفاوت جرم خیانت در امانت و کلاهبرداری :


 

با توجه به تفاوتی که بین دوجرم کلاهبرداری و خیانت در امانت از نظر عنصر حیله 

و تقلب وجود دارد. عمل واحد نمی تواند واجد هر دو عنوان کلاهبرداری و خیانت در امانت باشد. دیوان عالی کشور در یکی از آراء خود جمع نشدن این دو عنوان را برعمل واحد مورد تاکید قرار داده و اشعار داشته است. «عنوان کلاهبرداری و عنوان خیانت در امانت برعمل واحد صادق نمی باشد زیرا کلاهبرداری متضمن عنوان فریب است و خیانت در امانت متضمن عنوان رضاست و اگر مثلا متهمی جنسی را به فریب و تقلب از شاکی گرفته باشد فقط کلاهبرداری بوده و اگر شاکی به رضای خود به او سپرده باشد و درعین یا قیمت آن تصرف غیرمجاز کند فقط خیانت در امانت خواهد بود.

 خیانت در امانت در چک امانی


 

بیشتر پروندهای خیانت در امانت از چک ناشی میگردد به این نحو که پس از برگشت چک و شکایت برای وصول آن صادر کننده چک اقدام به طرح شکایت خیانت در امانت میزند برای رهایی از وصول چک که اکثر پروندهای  مذکور  واقعی نبوده  و صرفا نقش اطاله دادرسی را بازی میکند

در این باب باید توجه داشت که اگر  چک ناشی از قرارداد باشد و یا تصریح به امانت بودن آن شده باشد و  چک در مجه شخص معین صادر شده باشد میتوان  امید به نتیحه داشت و در صورتی که شخصی دیگر به غیر از طرفین  قرارداد چک را برگشت بزند با توجه به وصف تجریدی بودن چک  پیروزی در  شکایت خیانت در امانت هم تاثیری نسبت به وصول وجه چک نداشته که با توجه به گستردگی مطلب  در مقاله دیگری بحث میگردد

اقدامات وکیل در شکایت خیانت در امانت


 

با توجه به گستردگی موضوع ابتدا وکیل باید موضوع را با قوانین تطبیق دهد و سپس اقدام به طرح شکایت نماید

بدیهی است  با داشتن وکیل شانس پیروزی در  شکایت خیانت در امانت بالا میباشد

جرم خیانت در امانت با داشتن وکیل نیار به حضور شاکی در هیچ مرحلهای  نمیباشد  

و سرعت عمل نیز با حضور وکیل متخصص در خیانت در امانت بالا میرود

 

Comments