با سلام لطفا در صورت تمایل ثبت نام کرده و از مطالب سایت حقوقی لذت ببرید.

و وظایف شخص پس از مرگش گفته می‌شود که به شخص دیگری منتقل می‌گردد. ارث به مدت طولانی نقش اساسی در جوامع بشری داشته است. مجموعه قوانین انتقال ارث در جوامع مختلف متفاوت و در طول زمان تغییرات بسیاری کرده است بعد از اینکه شخص فوت میکند ممکن است ماترکی (مال و اموالی) داشته باشد که وراث ایشان بعد از گرفتن گواهی انحصار وراثت میتوانند آن ماترک را بین خود تقسیم کنند. به این ماترک که به وراث میرسد ارث میگویند.

  شرایط ارث

 : 1. فوت مورث 2. زنده بودن وارث هنگام فوت مورث یا موجود بودن اوارث درخصوص حمل و جنین 3. وجود ترکه و اموالی برای متوفی .


موانع تحقق ارث

مقصود از موانع تحقق ارث، اموری است که وجود هر یک از آن‌ها، به‌رغم وجود شرایط وراثت، مانع از تحقق ارث می‌شود. برای اینکه بتوان وارثی را به این علت از ارث محروم کرد، باید وجود یکی از این عوامل به اثبات برسد. در صورت شک در وجود مانع، کسی که اسباب و شرایط وراثت در او جمع باشد، از متوفی ارث خواهد برد. موانعی که در قانون مدنی از آن‌ها نام برده شده است عبارتند از:

1-کفر: کافر از مسلمان ارث نمی‌برد، امّا مسلمان از کافر ارث می‌برد.

به استناد ماده‌ی 881 مکرر ق.م، اگر متوفی مسلمان باشد، هر یک از ورثه که کافر باشد از او ارث نمی‌برد. اگر متوفی کافر باشد، در صورتیکه در جمع ورثه‌ی او، فرد مسلمانی موجود باشد، آنکه مسلمان است ارث می‌برد و مانع ارث بردن سایر ورّاث که کافر هستند میشود.

2-قتل: کشتن عمدی کسی به ناحق - نه برای قصاص، دفاع یا حدّ و مانند آن - موجب محرومیّت قاتل از ارث است. به قول مشهور، در قتل خطایی، قاتل تنها از دیه پرداختی محروم است.در این که قتل شبه عمد مانند قتل خطایی است یا حکم قتل عمد را دارد، اختلاف است. قول نخست به ظاهر کلمات بیشتر فقها نسبت داده شده است.

ه بودن: برده بودن مورّث یا وارث مانع ارث است، مگر آن که وارث، منحصر به برده باشد. در این صورت، برده - هر چند به طور قهری - از ترکه خریداری و آزاد می‌گردد و باقی مانده ترکه به او داده می‌شود.

در این که برده در هر طبقه‌ای از طبقات سه گانه که باشد در صورت انحصار وارث به او، آزاد شود یا آن که این حکم اختصاص به پدر و مادر یا آنان به اضافه فرزندان میّت دارد، اختلاف است.

4-لعان: اگر مردی با همسرش برای نفی فرزند از خود، ملاعنه (--» لعان) کند، زن و شوهر از یکدیگر و نیز مرد از فرزند مورد لعان و بالعکس، ارث نمی‌برند.

لعان در لغت به معنی لعنت کردن است و در اصطلاح عبارت است از اظهار لعن و نفرت بین زوجین با صیغه‌ی مخصوص، با این منشا که شوهر به همسر خود نسبت زنا بدهد و یا فرزندی را که شرعاً ملحق به اوست، انکار کند. به استناد ماده‌ی 882 ق.م، بعد از لعان، رابطه‌ی زوجیت منحل می‌شود و زن و شوهر که بر هم حرام ابدی می‌شوند، از یکدیگر ارث نمی‌برند. همچنین فرزندی که به سبب انکار او لعان واقع شده است، از پدر ارث نمی‌برد و پدر نیز از او ارث نمی‌برد.

5-زنا: نه زنا زاده از پدر و مادر خود ارث می‌برد و نه پدر و مادر و نزدیکان آنان از وی.

در باب ارث که همگی در باره آن اطلاع مختصری دارند بحث فراوان است اما در این مقاله بیشتر جنبه کاربردی آن مد نظر است

اولین اقدام برای وراث پس از فوت متوفی انحصار وراثت است  که در باره آن در مبحثی جداگونه بحث میگردد  برای مشخص شدن سهم ارث وراث نیز در  گواهی انحصار وراثت سهم هر یک از وراث معین شده و بیان میگردد اما بصورت کلی سهم وراث از ارث دارای شرایط متعددی است که در این جا  مباحث کلی و مشخصی ذکر میگردد


 نحوه تقسیم ارث و قواعد حاکم بر آن

موجب ارث دو امر است : نسب و سبب 

ماده ۸۶۲ - اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند سه طبقه اند :

۱ - پدر ومادر و اولاد و اولاد اولاد .

۲ - اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها .

۳ - اعمام و عمات واخوال و خالات و اولاد آنها .

 ماده ۸۶۳ - وارثین طبقه بعد وقتی ارث می برند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد .

 ماده ۸۶۴ - از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث می برند هر یک از زوجین است که درحین فوت دیگری زنده باشد .

 ماده ۸۶۵ - اگر در شخص واحد موجبات متعدده ارث جمع شود به جهت تمام آن موجبات ارث می برد مگر اینکه بعضی از آنها مانع دیگری باشد که در این صورت فقط از جهت عنوان مانع می برد .

 ماده ۸۶۶ - در صورت نبودن وارث امر ترکه متوفی راجع به حاکم است

سهم ارث  وراث چقدر است

پس از تعیین وراث از طریق انحصار وراثت  تعیین سهم هریک ار وراث از ارث میباشد سهم ارث بر مبنای قانون  در مواد    تا    قانون مدنی ذکر گردیده است که تعدادی از قواعد آن به شرح ذیل است

 جدول سهم الارث

جدول سهم الارث طبقه اول (الف)

ورّاث میزان سهم الارث

پدر یا مادر و یا یکی از اولاد (منحصراً) تمام ترکه را ارث می برد

پدر و مادر

  اگر مادر حاجب داشته باشد 6/1 ارث می برد در هر دو صورت مابقی به قرابت متعلق به پدر است

اگر حاجب نداشته باشد3/1 متعلق به مادر

پدر و مادر و یک دختر 6/1 پدر 6/1 مادر 6/3 سهم دختر اگر مادر حاجب داشته باشد باقیمانده به او رد نمی شود

اگرمادر حاجب نداشته باشد باقیمانده به او ردّ می شود

پدر یا مادر و یک دختر 6/1 سهم پدر یا مادر 6/3 سهم دختر 6/2 به وراث رد می شود 

پدر و مادر و چند دختر 6/1 پدر 6/1 مادر 6/4 بین دختران تقسیم می شود 

پدر و مادر و چند دختر 6/1 سهم پدر یا مادر 6/4 سهم دختران 6/1 باقیمانده به وراث رد می شود

پدر و مادر یا یکی از آنها و پسر و دختر 6/1 پدر 6/1 مادر مابقی به نسبت پسر دو برابر دختر  

پدر و مادر یا یکی از آنها و یک یا چند پسر 6/1 پدر 6/1 مادر مابقی به پسر یا پسران می رسد  

زوج یا زوجه با وراث طبقه اول زوج یا زوجه فرض خود را می برند * مابقی به شرح فوق بین وراث تقسیم می شود **

* زوج با وجود اولاد 4/1 و بدون اولاد 2/1 از عین ماترک و زوجه با وجود اولاد 8/1 و بدون اولاد 4/1 از عین اموال منقول و بهای اموال غیرمنقول ارث می برد.

** هرگاه در طبقه اول نقصی ایجاد شود نقص بر دختر یا دخترها وارد می شود.

جدول سهم الارث طبقه دوم (ب)

ورّاث میزان سهم الارث

یکی از اجداد یا یکی از اخوه  (منحصراً ) تمام ترکه را ارث می برد

جد و جده ابی جد دو برابر جده ارث می برد  

جد و جده امّی جد و جده به تساوی ارث می برند

جد و جده یا جد یا جده ابی و جد و جده یا جد یا جده امی تقسیم 3/2 به اجداد ابی به نسبت دو به یک تقسیم 3/1 به اجداد امی به نسبت مساوی 

چند برادر یا چند خواهر ابوینی یا ابی یا امی به نسبت مساوی بین وراث تقسیم می شود 

چند برادر و خواهر ابوینی یا ابی به نسبت دو به یک بین وراث تقسیم می شود

برادران و خواهران امی به نسبت مساوی بین آنها تقسیم می شود  

چند برادر و خواهر ابوینی یا ابی و چند برادر و خواهر امی 3/1 سهم به برادر و خواهر امی به نسبت مساوی الباقی به نسبت دو به یک بین برادر و خواهر ابوینی یا ابی تقسیم می شود

چند برادر و خواهر ابوینی یا ابی و یک برادر یا خواهر امی

  6/1 سهم برادر یا خواهر امی مابقی به نسبت دو به یک بین برادر و خواهر ابوینی یا ابی تقسیم می شود

جداد و برادر و خواهر 3/1 سهم اجداد امی و برادر و خواهر امی به نسبت مساوی در صورتی که اجداد ابی و برادر و خواهر ابوینی یا ابی با یک برادر یا یک خواهر امی باشند 6/1 ماترک می برند

3/2 سهم اجداد ابی و برادر و خواهر ابوینی یا ابی به نسبت دو به یک

زوج یا زوجه با وراث طبقه دوم

  زوج یا زوجه به فرض می برند سپس متقربین به مادر سهم می برند مابقی را متقربین به پدر می برند  *طبقه سومو

ارثمیزان

* هرگاه در طبقه دوم نقصی ایجاد شود نقص بر متقربین به پدر وارد می شود.

جدول سهم الارث طبقه سوم (ج)

ورّاث میزان سهم الارث

یکی از اعمام یا یکی از اخوال (منحصراً ) تمامی ترکه را ارث می برد

چند عمو یا چند عمه ابوینی یا ابی یا امی ترکه به نسبت مساوی تقسیم می شود

چند عمو و عمه ابوینی یا ابی ترکه به نسبت دو به یک تقسیم می شود

چند عمو و عمه امی ترکه به نسبت مساوی تقسیم می شود   

چند عمو و عمه ابوینی یا ابی و چند عمو و عمه امی سهم عمو و عمه امی به نسبت مساوی مابقی به نسبت دو به یک بین چند عمو و عمه ابوینی یا ابی 

چند عمو و عمه ابوینی یا ابی و یک عمو یا عمه امی

  6/1 سهم عمو یا عمه امی مابقی به نسبت دو به یک بین چند عمو و عمه ابوینی یا ابی 

اخوال (چند دایی و چند خاله) ابوینی یا ابی یا امی   در این حالت به نسبت مساوی تقسیم می شود 

چند دایی و خاله ابوینی یا ابی یا امی در این حالت به نسبت مساوی تقسیم می شود  

چند دایی و خاله ابوینی یا ابی و چند دایی و خاله امی 3/1 سهم دایی و خاله امی به نسبت مساوی   مابقی بین چند دایی و خاله ابوینی یا ابی به نسبت مساوی    

چند دایی و خاله ابوینی یا ابی و یک دایی یا خاله امی

  6/1 سهم دایی یا خاله امی     مابقی بین چند دایی و خاله ابوینی یا ابی به نسبت مساوی        

اعمام و اخوال (چند عمو و چند عمه و چند دایی و چند خاله) 3/1 سهم اخوال که تقسیم به شرح فوق الذکر است   3/2 سهم اعمام که تقسیم به شرح فوق الذکر است   

زوج یا زوجه با ورثه طبقه سوم زوج یا زوجه ابتدا به فرض می برند 3/1 سهم اخوال مابقی سهم اعمام    *  

* هرگاه نقصی ایجاد شود نقص بر اعمام (عمو و عمه) وارد می شود


 نکات کاربردی در ارث

ارث بردن زن در طلاق

اگر شوهر، زن خود را به صورت رجعی (طلاقی که به طور معمول انجام می‌شود) مطلقه کرده و در زمان عده فوت کند، زن از اموال شوهر ارث می‌برد اما اگر فوت شوهر بعد از انقضای مدت عده بوده یا طلاق بائن باشد، مانند طلاق قبل از نزدیکی یا طلاق زن یائسه، طلاق خلع و مبارات، دیگر زن از مرد در صورت فوت هیچ ارثی نمی‌برد.

آیا متوفی میتواند کل ورثه یا تعدادی از وراث را از ارث محروم کند

در  زمانی که متوفی وصیت بر عدم ارث بردن شخصی مینمایید این شرط باطل میباشد و قابلیت اجرا ندارد

وصيت به زياده بر ثلث ترکه در ارث چه تاثیری دارد

ماده ۸۴۳ قانون مدنی می‌گوید: وصيت به زياده بر ثلث ترکه، نافذ نيست مگر به اجازه‌ وراث و اگر بعض از ورثه اجازه کند، فقط نسبت به سهم او نافذ است.

آیا بعد از مرگ شوهر ارث و مهریه به همسر ایشان تعلق می گیرد یا خیر

اگر خانم مهریه ی خود را در زمان حیات شوهر دریافت نکرده باشد و به او نیز نبخشیده باشد جز بدهی های میت محسوب می شود و باید به خانم بپردازند . البته اگربه او بخشیده باشد دیگر به او تعلق نمی گیرد و یا اینکه بخشی از آن را گرفته باشد ، در این صورت نیز آن مقداری را که گرفته به او تعلق نمی گیرد . در خصوص ارث نیز یکی از افرادی که از میت ارث می برد خانم او است . اما سهم او متفاوت است که به جزئیات مسائل ارث باز می گردد . 

 

Comments